خواستگاری مدرن در خانواده سنتی

خواستگاری مدرن در خانواده سنتی

حضور واسطه‌ها و نقش پررنگ آنها در آشنایی دختر
و پسر، بارزترین ویژگی خواستگاری و ازدواج در گذشبته بود اما این روزها
رسم و رسوم کمی تغییر کرده و این پسرها و دختر‌ها هستند که زوج خود را به
پدر و مادرهایشان معرفی می‌کنند. گویا نسل امروز دیگر زیر بار این نمی‌رود
که شریک زندگی و همسرش را کسی به غیر از خودش انتخاب کند. آنچه در آیین
خواستگاری امروزی اتفاق افتاده است، تغییر در شکل ظاهری است نه اصل و ماهیت
آن.

جوانان
امروزی ازدواج با کسی را که هیچ شناختی از قبل نسبت به اوندارند و قرار
است همه شناخت‌ها در چند جلسه خواستگاری یا دوران کوتاهنامزدی به وجود
آید، بزرگ‌ترین ریسک زندگی خود می‌دانند. این نسل ترجیحمی‌دهد خودش انتخاب
کند و معتقد به آشنایی قبل از ازدواج برای شناخت بیشتراست.

به اعتقاد جوانان امروزی ممکن است بعد از
چند سال آشنایی و رفت و آمد بایکدیگر تازه به این نتیجه برسند که
نمی‌توانند زوج مناسبی برای ازدواج بایکدیگر باشند و بهتر است دوباره باب
آشنایی با فرد تازه‌ای را باز ‌کنند.در تمام این مدت پدر و مادرها در
حاشیه منتظر می‌مانند تا فرزندشان تصمیمبه ازدواج با فرد مورد انتخاب خود
را بگیرد و سپس اسباب و وسایل این ازدواجرا برای آنها فراهم کنند. فامیل،
همسایه، دوست و آشنا هم چندان نقشی دراین ازدواج‌ها بازی نمی‌کنند. افزایش
نگران‌کننده نرخ طلاق و اختلاف‌هایبی‌شمار زوج‌‌ها در زندگی‌های مدرن
امروزی در کنار افزایش مشغله‌های شخصیباعث شده آنها هم ترجیح دهند پای خود
را از واسطه‌شدن و معرف بودن درازدواج جوانان امروزی دوست و آشنا کنار
بکشند و همه چیز را به خود آنهاواگذار کنند.

به اعتقاد کارشناسان امور تربیتی این شیوه
ازدواج و واگذارشدنتصمیم‌گیری به خود افراد از سوی والدین و واسطه‌‌ها،
به همراه دیگر عواملاز جمله افزایش سطح سواد، تحصیلات و اشتغال زنان
عواقبی همچون بالا رفتن سنازدواج را به دنبال داشته است.

کارشناسان چه می‌گویند؟

عده‌ای از کارشناسان معتقدند، سبک‌های
ازدواج امروزی مقتضای مدرن وصنعتی شدن جامعه است. به اعتقاد آنها نمی‌توان
مدرن شدن در زمینه‌های دیگررا تجربه کرد، اما همچنان انتظار داشته باشیم
ازدواج و خواستگاری درجامعه‌‌ به شکل سنتی صورت گیرد. در مقابل عده دیگری
با توجه به پیشینهفرهنگی و دینی جامعه معتقدند، بهترین شیوه ازدواج و
آشنایی همان شیوه‌هایسنتی زیر نظر خانواده‌هاست. گروه سومی نیز نظرشان این
است که باید آشنایی وازدواج جوانان به انتخاب خودشان اما زیر نظر و با
تایید ‌خانواده‌ها صورتگیرد.

به
گفته دکتر فربد فدایی روانپزشک، اکنون شاهدیم که ازدواج‌های سنتی جای خود
را با ازدواج‌های «همدلانه» عوض کرده و متأسفانه باید گفت ازدواج‌های
همدلانه، بیشتر در معرض خطر قرار دارد، به دلیل آن که در این نوع
ازدواج‌ها، نیازهای روان‌شناختی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد.

دکتر شهلا کاظمی‌پور، عضو هیأت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران و
متخصص جمعیت و توسعه هم در این باره معتقد است: باید منظور از ازدواج های
سنتی و مدرن را کاملاً روشن کرد. در ازدواج‌های سنتی که از طریق خانواده
صورت می‌گیرد، انتخاب همسر برای فرزند، تأمین منابع مالی آن، برگزاری
مراسم ازدواج و حتی روابط زوجین پس از ازدواج تحت نظارت خانواده‌هاست در
حالی که در ازدواج های مدرن این امور به خود زوجین محول می‌شود.»

وی می‌افزاید: در جامعه گذشته کشورمان که
جامعه‌ای سنتی بوده اکثرازدواج‌ها با نظارت خانواده‌ها انجام می‌شده است.
در این ازدواج‌ها سن دخترپایین‌تر از پسر بود و دایره همسر گزینی نیز
محدود بود، ولی در مقابل درصدازدواج‌های خویشاوندی بالا بوده است و به
دلیل حمایت‌های مالی خانواده،شروع زندگی مشترک برای زوجین بدون دغدغه
انجام می‌شد.

دکتر کاظمی‌پور با اشاره به این‌که امروزه
بسیاری از جوانان متقاضیازدواج مدرن هستند، ادامه می‌دهد: چندان تفاوتی
نمی‌کند که با همسر آیندهبه صورت سنتی آشنا شویم یا مدرن، بلکه مهم این
است که از پیش‌نیازهای یکازدواج سالم برخوردار باشیم. مشکل بسیاری مردم
این است که به نیازمندی‌هاییک ازدواج مثل خانه، ماشین و پول فکر می‌کنند
نه به پیش نیازهای یک ازدواجسالم.

کاظمی‌پور همچنین با بیان این‌که هم در
ازدواج سنتی و هم در ازدواج مدرنامکان بروز شناخت‌های سطحی وجود دارد،
معتقد است: نمی‌توان ادعا کرد کهسطح شناخت در ازدواج سنتی عمیق‌تر است،
زیرا در این صورت باید تمامخانواده‌های سنتی قرین خوشبختی باشند. با آن که
ازدواج یک تصمیم‌گیری شخصیاست ولی شیوه و سرانجام آن در اجتماع اثرگذار
است و نوع و شیوه ازدواج بخشیاز ویژگی‌های جامعه را نشان می‌دهد. کاهش نرخ
ازدواج، افزایش طلاق، تجردو… مسائلی است که جامعه ایران در حال حاضر با
آن مواجه است.

بالا رفتن سن ازدواج

با تغییر سبک خواستگاری و ازدواج، سن
ازدواج هم تغییر کرده است. بررسی سن ازدواج جوانان ایرانی در چند دهه اخیر،
روندی صعودی را نشان می‌دهد. در حالی که سن ازدواج در سال ۱۳۵۴ حدود ۲۰
سالگی بود، پس از چند دهه افزایش در سال‌های اخیر برای پسران به ۲۸ و
دختران به ۲۴ رسیده است.

البته آمارهای متفاوتی در این باره ارائه می‌شود. طبق اعلام مرکز پژوهش‌های
مجلس شورای اسلامی، سن ازدواج برای پسران ۲۹ و دختران ۲۸ است. بر اساس
دیگر آمار‌ها نیز میانگین سن ازدواج سال ‌۱۳۴۵، ۱۹‌سال، سال ‌۱۳۵۵، ۲۰‌
سال، سال ‌۱۳۶۵، ۲۱، سال‌۱۳۷۵، ۲۲ و سال ‌۱۳۸۵، ۵ /۲۳ بوده است.

افزایش تحصیلات زنان و موقعیت بهتر آنها
در جامعه و همچنین استقلال مالیو اقتصادی از جمله عواملی است که تغییر در
سبک ازدواج و نهایتا بالارفتنسن ازدواج را به دنبال داشته است. نتایج
پژوهش‌های مختلف نشان می‌دهدرابطه‌ای مستقیم میان تحصیلات و افزایش سن
ازدواج وجود دارد، چرا که درنتیجه افزایش تحصیلات، سطح توقعات و انتظارهای
افراد افزایش می‌یابد وایده‏آل‏های آنها تغییر می‏کند. برای زنان امروزی
ازدواج در عین حال که جزواولویت‏های زندگی آنها به شمار می‌آید، ولی تنها
اولویت نیست.

تغییر نگرش در نسل امروزی باعث شده آنها
با ازدواج به گونه دیگری برخورد‏کنند و نسبت به آن سختگیرتر باشند. به علت
این استقلال مالی دختران تنهادیدگاه مالی نسبت به مرد مورد نظر خود
ندارند. برای نسل امروز دختران شاغل وتحصیلکرده، علاوه بر وضعیت اقتصادی،
معیارهای دیگری نیز مطرح است که موجبمی‏شود آنها گزینش سخت‏تری را در مورد
ازدواج پیش روی خود داشته باشند.

نباید فراموش کرد افزایش میزان تحصیلات
مردان هم با افزایش سن ازدواجهمراه است. آمارها نشان می‌دهد مردان شهرنشین
در مقایسه با مردان روستایی از سنین ازدواج بالاتری برخوردار هستند.

جام جم