پنج شنبه 31 خرداد 1397
صفحه اصلی / سلامت / روان / روشهای کنترل و تخلیه هیجان بد و خوب را بدانید

روشهای کنترل و تخلیه هیجان بد و خوب را بدانید

روشهای کنترل و تخلیه هیجان بد و خوب را بدانید
به این مطلب امتیاز دهید

راه های صحیح کنترل هیجان چیست ؟ چگونه هیجان خود را تخلیه کنیم ؟ شناخت هیجان ها و روش های صحیح کنترل آنها تاثیر بسیاری بالایی بر سلامت روح و روان میگذارد. در این مقاله با تعریف انواع هیجانات و روش های صحیح کنترل آنها در خدمت شما هستیم. با ما همراه باشید.

 

 

مدیریت هیجانات در زندگی

مدیریت هیجانات منفی ,روشهای کنترل هیجان

 

 

«هیجان خوب» و «هیجان بد» چیست؟

هیجان چیست؟ چقدر از آن خوب و چه میزانش مخرب است؟ چطور باید با هیجانات مان رو به رو شویم؟ بازی های هیجان انگیز چقدر روی روان مان تاثیر مثبت دارند؟ با این معیارها می توانید هیجان تان را هدایت کنید.

هیجان، تعریف های مختلفی از دیدگاه روان شناسی دارد، اما به بخشی از شخصیت، فکر، احساس و رفتار فرد، هیجان می گویند. هیجان می تواند منشا بدنی و غیربدنی داشته باشد. این حس، از جنس فکر نبوده و ناگهانی بروز کرده و به راحتی نیز تغییر می کند. منشا هیجان گاهی مشخص بوده و در مواردی نیز نامشخص است. هیجان می تواند محرک بیرونی و درونی داشته باشد.

 

مثبت و منفی دارد

هیجان را می توان به دو نوع مثبت و منفی تقسیم بندی کرد. به هیجان هایی مانند عشق، شادی، خنده و گریه از سر شوق هیجان مثبت و به هیجان هایی مانند اضطراب، افسردگی، خشم، حسادت، ترس، احساس گناه، احساس ناکامی و غم هیجان منفی می گویند. درباره هیجان های منفی یک نکته را فراموش نکنیم و آن این که هر هیجان منفی یک نکته را فراموش نکنیم و آن این که هر هیجان منفی هم الزاما و کاملا منفی نبوده و بستگی به میزان «تاثیرگذاری» آن حس روی فرد دارد. به این دو مثال توجه کنید.

اضطراب مثبت: برای دانش آموزان و دانشجویان، کمی اضطراب که به آن نگرانی نیز گفته می شود، بد نیست. به این دلیل که باعث افزایش دقت و توجه آنها به روند تحصیلی و در نتیجه آموزش بهتر و موفقیت آنها می شود، اما اگر این اضطراب به حدی برسد که مانع از فراگیری آنها شود، هیجان منفی بوده و باید کنترل شود.

 

غم: اگر کسی دچار غمی است و به این مساله آگاه بوده و برای بیرون آمدن از آن تلاش می کند، پس هیجان او الزاما منفی نیست، اما اگر برای رهایی از غم تلاش نکرده و غم او به مرحله افسردگی وارد شود، اینجاست که دچار هیجان منفی غم و افسردگی شده است. بنابراین در بحث هیجان آنچه مهم است، میزان تاثیرگذاری هر هیجان روی روند عادی زندگی فرد است. احساس منفی در روان شناسی به «درد» تعبیر می شود. درد نشان می دهد که بخشی از بدن به درستی کار نمی کند و برای درمان آن باید اقدام کرد. بنابراین حس منفی باید شناسایی شده و سپس برای درمان و تسلط بر آن برنامه ریزی کرد.

 

یک نسخه مناسب نیست

برای تخلیه هیجان ها راه هایی مانند فریاد زدن در فضایی خاص مثلا کوه و دشت و خنده درمانی به افراد پیشنهاد می شود، اما این شیوه ها، روش درست تخلیه هیجان نیست. به این دلیل که برای تخلیه هیجان هر فرد باید شاخص های «فردی» مختلفی مانند توانایی ها، نقاط ضعف، روش هایی که او خودش برای تخلیه هیجان انتخاب کرده، دلیل عدم موفقیت، میزان موفقیت احتمالی در روش های انتخابی همگی مورد نظر قرار گرفته و سپس روشی خاص، ویژه همان فرد برای تخلیه هیجان انتخاب شود. بنابراین روش های کلی برای تخلیه هیجان همه افراد مناسب نیست.

 

تجمع هیجان چه اثری دارد؟

بسته به عامل هیجان، ممکن است حس ایجاد شده در فرد قوی یا ضعیف باشد اگر هیجان، عمیق باشد، می تواند زمینه ساز ایجاد اضطراب باشد. از نظر روان شناسی باید هیجان فرد در مسیر قرار گیرد که در انطباق با زندگی او باشد. اضطراب ایجادشده ناشی از هیجان تجمع یافته در روند عادی زندگی فرد، اختلال ایجاد می کند.

 

بازی ها و تخلیه هیجان

پرداختن به بازی های هیجان انگیز برای تخلیه سطحی هیجان مناسب بوده و راهی برای ایجاد شعف و شادی است. به همین دلیل این قبیل بازی ها و ایجاد هیجان می تواند تا حدی بهداشت روانی جامعه و فرد را تامین کند. برای مثال تماشای فوتبال یا رفتن به استادیوم، سطح انرژی روانی فرد را بالا می برد. این مساله، باعث ایجاد شادی در فرد و در نتیجه در جامعه می شود، اما اگر مشکل فرد عمیق باشد، بازی هایی که برای تخلیه هیجان طراحی می شوند، تاثیر چندانی روی فرد نداشته و باعث درمان او نمی شوند. در کل، انجام این بازی ها و هر تفریحی به شیوه درست می تواند باعث شادی شود.

 

کتاب کنترل هیجانات

مهارت مقابله با هیجانات منفی , روشهای تخلیه هیجان

 

 

هیجان باید تخلیه شود

در بحث هیجان دو مساله وجود دارد: نخست ابراز هیجان و دوم تخلیه آن. این دو با هم متفاوت است.

ابراز هیجان: گریه کردن، راهی برای ابراز هیجان است. به همین دلیل به فرد گفته می شود تاگریه کند، اما این به معنی تخلیه هیجان نیست. گریه می تواند به طور مقطعی هیجان فرد را کم کند. گریه کردن «رفتار»ی است که نشانگر وجود یک حس یا هیجان در فرد است.

تخلیه هیجان: در این شرایط، فرد با روشی سودمند، احساس های منفی آزاردهنده را از بدن خارج می کند. در تخلیه هیجان، فردی که با هیجانی درگیر است، آن را به صورت رفتار در می آورد، برای مثال درباره آن حرف می زند. به این ترتیب شخص مورد نظر با مشکل مواجه شده است. راه رهایی از هیجان های منفی، به رفتار درآوردن و به این شکل تخلیه کردن آنهاست. تا زمانی که فردی درباره حس و هیجانش حرف نزند، نمی تواند با آن رو به رو شده و حس منفی را شناخته و آن را تخلیه کند. نکته مهم دیگر این که، تخلیه هیجانی، فرآیندی است که باید به بینش برسد. به این معنی که شخص باید با هیجان هایش آشنا شده، به بینشی درباره هیجان هایش برسد و سپس با آگاهی از آنها، هیجان ها را تخلیه کند.

 

بیان کنید

طی روز ما با عواطف و هیجان های منفی مختلفی رو به رو می شویم. عواطف و هیجان ها نیاز به ابراز دارند. فردی که توانایی ابراز هیجان و عواطف خود را داشته باشد. اگر با مشکلی هم رو به رو شود، می تواند آن را برطرف کند. بنابراین توانایی حرف زدن و بیان هیجان ها بسیار مهم بوده و باید این مهارت را آموخت. اگر حتی فردی نمی تواند به راحتی صحبت کرده و احساساتش را بروز دهد، باید به «خودگویی هایش» گوش دهد تا با خودش و عواطفش آشنا شود.

 

۴ راهکار برای کنترل و مهار هیجان

هیجانات افکار، باور ها و انتظاراتی که داریم پاسخ ما را به آن هیجان مشخص می کند. به همین دلیل یک هیجان می تواند پاسخ های متفاوتی را در افراد مختلف ایجاد کند. همچنین تغییرات جسمی مانند افزایش ضربان قلب، گشاد شدن مردمک چشم یا افزایش تعداد تنفس را در هیجاناتی مانند ترس یا خشم ممکن است تجربه کنیم. این هیجانات بخشی طبیعی از زندگی افراد است که خصوصا در سن نوجوانی ممکن است پررنگ تر از دیگر سنین به نظر برسد.

 

چرا مدیریت هیجانات مهم است؟

حال سوال این است که چرا مدیریت هیجانات تا این حد مهم است و تاکید زیادی به آن می شود؟ واقعیت این است که هیجانات منفی مانند خشم یا افسردگی می تواند مشکلاتی را برای فرد یا اطرافیانش ایجاد کند. تصور کنید فردی که بسیار خشمگین شده، چنانچه موفق نشود این هیجان را کنترل کند، ممکن است هر لحظه دست به عملی بزند که باعث پشیمانی شود یا فردی که دچار افسردگی شده، ممکن است به خودکشی اقدام کند. برخی احساسات مانند خوشحالی هم می تواند فرد را به سمت تفریحات ناسالم مانند مصرف قلیان، سیگار، یا رفتار های ضد اجتماعی و رفتار های نامناسب بکشاند.

تمامی این موارد می تواند به تصمیمات احساسی منجر شده و فرد بعد از اقدام واقعا از رفتارش پشیمان شود یا حتی دیگر فرصتی برای جبران نداشته باشد. پس در نتیجه مدیریت هیجانات چه از نوع مثبت و چه منفی، یکی از مهارت هایی است که به فرد کمک می کند به خودش و اطرافیان کمتر آسیب بزند و از طرفی باعث رشد بهتر خودش شود.

 

۴ راهکار کنترل هیجانات

۱- سعی کنید هیجانات تان را بشناسید: شناخت هیجانات بخش مهمی از کنترل آن را شامل می شود. در نظر بگیرید وقتی در یک موقعیت کسی به شما می گوید: «تو الان عصبانی هستی» و شما پاسخ می دهید: «نه به هیچ وجه» در حالی که رگ گردنتان بالا زده و صورتتان از شدت خشم سرخ شده است، گویا نسبت به هیجان منفی خودتان آگاه نیستید یا اگر آگاه هستید دیگر قادر به کنتر ل آن نیستید. بسیاری از اوقات اطرافیان ما هیجانات مارا بهتر از خودمان تشخیص می دهند زیرا آن ها به تمام علایم فیزیکی، رفتاری و شناختی ما توجه می کنند اما شناخت هیجانات کار زیاد سختی نیست. کافی است به تمام علایمی که بعد از یک رویداد در شما اتفاق می افتد توجه کنید و با دقت بررسی کنید الان خوشحالید یا غمگین؟ سرحالید یا بی حوصله؟ امیدوارید یا ناامید؟ وقتی بدانید چه هیجانی دارید، انتظارتان نسبت به رفتارتان منطقی تر می شود

 

۲- به هیجانات خود اجازه ابراز بدهید: ساده ترین راه برای بروز هیجانی مانند خوشحالی، خندیدن است. حتی اگر تنها هستید گاهی می توانید مطلب خنده داری بخوانید و بلند بخندید. اگر غمگینید، سعی کنید درباره موضوعی که باعث ناراحتی تان شده است با کسی صحبت کنید و حتی در حضور او گریه کنید و گاهی می توان احساساتی مانند خشم را در یک فعالیت مانند کار یا ورزش تخلیه کرد. فردی که پس از تجربه احساس خشم با مشت به کیسه بوکس می کوبد نسبت به کسی که آن را در درون خودش سرکوب می کند، زودتر با خشمش کنار خواهد آمد. اگر هیجان شما معطوف به شخص خاصی است، بهتر است درباره آن با او گفت وگو کنید. به طور مثال بگویید: «مدتی است که می خواهم بگویم…»، «درباره رفتاری که انجام دادی اینطور فکر کردم که…» اما مراقب باشید که در بروز هیجانات خود خطوط قرمز را رعایت کنید. هیچگاه به خودتان و دیگران اجازه ندهید به خاطر خشم به فردی توهین کنید یا او را مورد تنبیه فیزیکی قرار دهید.

 

۳- گاهی احساسات خود را یادداشت کنید: این خود نوعی ابراز وجود برای بیان احساس است. نوشتن احساسات نه تنها راهی برای تخلیه آن است؛ بلکه فرصتی برای یافتن راه حل درباره احساسات منفی نیز ایجاد می کند. این تکنیک مخصوصا در مواقعی که مشغول انجام کار دیگری هستید بسیار کمک کننده است. در واقع با این کار می توانید به احساساتتان برای بروز فرصت بدهید؛ مثلا اگر امروز کار خوبی انجام داده اید که بسیار خوشحال هستید می توانید خودتان را برای خوردن یک بستنی یا گرفتن یک هدیه دعوت کنید. گاهی می توانید احساس منفی خود را یادداشت کنید و یک بار آن را بخوانید و سپس کاغذی را که هیجان منفی تان در آن یادداشت شده است به آتش بکشید.

 

۴- فنون کنترل هیجانات منفی را بیاموزید: هیچ فردی نمی تواند بگوید که هیجانات منفی را تجربه نمی کند. طبیعی است که ما به خاطر اتفاقاتی که پیرامونمان می افتد ممکن است هیجانات مختلفی را تجربه کنیم اما این که چطور با آن مواجه می شویم به آموختن نیاز دارد. بسیاری از ما از کودکی آن را از اطرافیانمان مخصوصا والدین آموخته ایم ولی بخش مهمی از آن را باید فرا بگیریم؛ به طور مثال برای ابراز خشم باید از مهارت های ارتباطی مانند «زبان من» کمک گرفت. جملاتی مانند: «از این رفتار توبسیار ناراحت شدم» و «وقتی این طور رفتار می کنی، بسیار برآشفته می شوم».

از طرفی برای مواجه شدن با برخی هیجانات مانند افسردگی باید از پناه بردن به مصرف سیگار یا دیگرمواد خودداری کرد. به این دلیل که همواره باید اثر درازمدت یک عمل را در نظر گرفت نه فقط تاثیر کوتاه مدت آن را.

 

مقاله مدیریت هیجان

هیجانات مثبت و منفی

روشهای کنترل و تخلیه هیجان بد و خوب را بدانید

منبع: ماهنامه همشهری تندرستی – سلامت آنلاین- بیتوته

 

loading...